Te dwie czynności bywają mylone, a robią coś zupełnie innego. Bump test i kalibracja sprawdzają przyrząd. Nastawy zmienia dopiero adiustacja. Jedno nie zastępuje drugiego — i to jest najczęstsze nieporozumienie, z jakim spotykamy się w naszej stacji serwisowej.
Kalibracja wymaga stanowiska z gazem wzorcowym. Nasza stacja pod Gdynią obsługuje ponad 3500 przyrządów rocznie, ze świadectwem i sprzętem zastępczym na czas.
Zleć kalibrację → Zgłoś przyrząd onlineBump test — sprawdzenie, nie regulacja
Bump test (test funkcjonalny, potocznie „test rzutowy”) polega na krótkim podaniu na sensory gazu wzorcowego o stężeniu powyżej progu alarmowego. Sprawdzasz w ten sposób trzy rzeczy naraz: czy sensor reaguje na gaz, czy alarmy — dźwiękowy, optyczny i wibracyjny — faktycznie się uruchamiają, oraz czy nic nie blokuje dopływu powietrza do sensorów.
Wynik jest zero-jedynkowy: zaliczony albo niezaliczony. Test trwa kilkadziesiąt sekund i nie zmienia żadnych ustawień przyrządu. To sprawdzian, nie regulacja.
Kalibracja — sprawdzenie wskazań
Kalibracja to podanie gazu o znanym, certyfikowanym stężeniu, odczytanie wskazania przyrządu i porównanie go z wartością wzorcową. Odpowiada na pytanie, czy przyrząd pokazuje prawidłowo — i o ile się myli, jeżeli się myli.
Wymaga certyfikowanego gazu wzorcowego, odpowiedniego osprzętu i przeszkolonego serwisu. Kończy się dokumentem potwierdzającym wykonanie i uzyskane wartości. Sama w sobie nie zmienia nastaw przyrządu.
Adiustacja — regulacja nastaw
Adiustacja to praca w trybie serwisowym: doprowadzenie wskazań do wartości nominalnych, zgodnych z certyfikatem gazu w butli. Sensory z czasem „odjeżdżają” od prawidłowych wartości i to adiustacja przywraca zgodność wskazania z rzeczywistym stężeniem gazu. To jedyna z tych trzech czynności, która zmienia przyrząd.
Wykonuje się ją wtedy, gdy sprawdzenie wykaże odchyłkę. W usłudze, którą w cenniku i w rozmowie z klientem nazywamy kalibracją, mieści się jedno i drugie: sprawdzenie, w razie potrzeby adiustacja i świadectwo na koniec.
Najkrócej — w tabeli
| Bump test | Kalibracja | Adiustacja | |
|---|---|---|---|
| Po co | sprawdzić, czy działa | sprawdzić, czy wskazanie zgadza się z wzorcem | wyregulować nastawy |
| Zmienia ustawienia | nie | nie | tak — tylko ona |
| Czas | kilkadziesiąt sekund | od kilkunastu minut | zależnie od odchyłki |
| Kto wykonuje | użytkownik na miejscu | serwis lub stacja dokująca | serwis, w trybie serwisowym |
| Efekt | zaliczony / niezaliczony | odczyt, odchyłka i świadectwo | przyrząd doprowadzony do wartości nominalnych |
Jak często robić jedno i drugie
Bump test — producenci detektorów przenośnych zalecają wykonywanie go przed każdym użyciem przyrządu. Norma EN 60079-29-2, dotycząca doboru, instalacji i eksploatacji detektorów gazów palnych i tlenu, również wskazuje na potrzebę regularnych testów funkcjonalnych.
Kalibracja — zwykle co 6–12 miesięcy, zależnie od modelu i warunków pracy. W środowiskach zapylonych, wilgotnych albo z obecnością substancji zatruwających sensory odstępy powinny być krótsze.
Ważne zastrzeżenie: nie ma jednego uniwersalnego przepisu, który narzucałby te terminy wszystkim. Decyduje instrukcja producenta konkretnego urządzenia oraz ocena ryzyka na danym stanowisku. Jeśli nie masz pewności, jaki reżim obowiązuje Twój sprzęt — sprawdzimy to razem z Tobą.
Bump test wypadł negatywnie — co dalej?
- Nie używaj przyrządu do pracy w strefie zagrożenia. Detektor, który nie zaliczył testu, nie daje żadnej gwarancji ostrzeżenia.
- Skieruj go do kalibracji. W większości przypadków to wystarczy — sensor działa, tylko rozjechały mu się wskazania.
- Jeśli po kalibracji nadal jest poza tolerancją — sensor jest zużyty i wymaga wymiany. To normalna część eksploatacji, nie awaria.
Dlaczego sensory w ogóle się rozjeżdżają
- Naturalny dryft — każdy sensor z czasem traci czułość, nawet leżąc nieużywany w szafie.
- Zatrucie sensorów katalitycznych — silikony (z olejów, smarów, kosmetyków), związki siarki i opary ołowiu potrafią trwale obniżyć czułość pellistora, i to bez widocznego objawu.
- Wyczerpanie sensorów elektrochemicznych — mają ograniczony zapas elektrolitu; typowa żywotność to około 2–3 lat, krócej przy częstych ekspozycjach na wysokie stężenia.
Dlatego detektor, który „nigdy nie alarmował”, wcale nie musi być sprawny. Bez testu nie wiesz, czy nie alarmował dlatego, że nie było gazu — czy dlatego, że przestał go wykrywać.
Stacja dokująca — kiedy warto
Jeśli utrzymujesz flotę kilkunastu lub kilkudziesięciu detektorów, ręczne testowanie przestaje mieć sens. Stacje dokujące (Dräger X-dock, Honeywell IntelliDoX) wykonują bump test i kalibrację automatycznie, same prowadzą dokumentację i blokują sprzęt, który nie przeszedł testu. Mamy je w osobnej kategorii i pomagamy dobrać model do posiadanych przyrządów.
Kalibrujemy ponad 3500 detektorów rocznie — Honeywell, Dräger, GfG, MSA, WatchGas i inne marki. Sprzęt z całej Polski przyjmujemy i odsyłamy kurierem, a systemy stacjonarne obsługujemy na miejscu u klienta.
Zgłoś sprzęt do kalibracji → Zobacz zakres usługi