Kalibracja detektorów gazu

Kalibracja to porównanie wskazań detektora z gazem wzorcowym o znanym stężeniu bez korekty ustawień. Niewykalibrowany przyrząd potrafi zaniżać stężenie i nie ostrzec w porę — a wygląda przy tym zupełnie normalnie, jednak jeśli wymagana jest korekta parametrów, należy przeprowadzić adiustację. Prowadzimy własną stację serwisowo-kalibracyjną w Suchym Dworze k. Gdyni; przechodzi przez nią ponad 3500 detektorów gazów rocznie.

Jak wygląda adiustacja i kalibracja detektora gazu krok po kroku?

Kalibracja to nie jedna czynność, tylko procedura. U nas wygląda tak:

1. Oględziny i sprawdzenie stanu. Obudowa, wyświetlacz, sygnalizator, stan filtrów i wlotów. Zapchany filtr potrafi zafałszować pomiar bardziej niż rozregulowany czujnik.
2. Test funkcjonalny na starych ustawieniach. Podajemy gaz wzorcowy i zapisujemy, co przyrząd pokazywał przed jakąkolwiek ingerencją. To jest właśnie ta informacja, której nie da się odtworzyć później — mówi, czy przez ostatnie miesiące mierzył prawidłowo.
3. Zerowanie w czystym powietrzu bądź powietrzem syntetycznym. Ustawienie punktu zerowego, od którego liczą się wszystkie wskazania.
4. Adiustacja gazem wzorcowym. Korekta czułości do wartości wzorca, osobno dla każdego kanału pomiarowego.
5. Sprawdzenie alarmów. Progi alarmowe, sygnał dźwiękowy, optyczny i wibracyjny — czy uruchamiają się kiedy powinny.
6. Kontrola po adiustacji. Powtórne podanie gazu w trybie pomiarowym — czyli kalibracja — i potwierdzenie, że przyrząd wskazuje poprawnie.
7. Dokument. Świadectwo adiustacji albo protokół z wartościami przed i po, numerem przyrządu, danymi spójności pomiarowej i datą następnej adiustacji — do Waszej dokumentacji BHP.

Punkt drugi jest tym, co odróżnia rzetelną adiustację od zwykłego „przestawienia na nowo”. Jeżeli w protokole nie ma wartości przed korektą, nie wiecie, czy detektor przez pół roku ostrzegał, czy milczał.

Kalibracja, adiustacja, bump test, atestacja — cztery różne rzeczy

Te słowa bywają używane zamiennie, a znaczą co innego. Rozróżnienie tych pojęć jest istotne przy zamawianiu usługi.

Producenci detektorów gazu zalecają adiustację w dwóch punktach — zerowym i SPAN. Wzorcowanie, czyli pomiar wielopunktowy w całym zakresie, wykonują wyłącznie laboratoria akredytowane i tylko dla części gazów; w odniesieniu do liniowości pomiarowej sensora uznajemy je za mało praktyczne. Dlatego przy detektorach gazu nie mówi się o wzorcowaniu, a dokument, który wystawiamy po dostrojeniu przyrządu, to świadectwo adiustacji. W potocznym użyciu słowo „kalibracja" obejmuje wszystkie te czynności łącznie i w tym znaczeniu używamy go na tej stronie.

Różnicę między bump testem a kalibracją rozpisaliśmy szerzej w osobnym tekście: bump test a kalibracja — czym to się różni.

Najczęstsze potknięcia w codziennej eksploatacji — i to, jak ich uniknąć — zebraliśmy w tekście trzy błędy przy użytkowaniu i utrzymaniu detektorów.

Jak często należy adiustować i kalibrować detektor gazu?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich. Punktem wyjścia jest dokumentacja producenta, ale realny harmonogram zależy od tego, gdzie i jak przyrząd pracuje:

• Co 12 miesięcy — praca w czystym środowisku, przyrząd używany sporadycznie, przechowywany w biurze.
• Co 6 miesięcy — codzienne użycie, warunki przemysłowe, zapylenie, wilgoć, duże wahania temperatury.
• Częściej — po zadziałaniu alarmu przy wysokim stężeniu, po upadku przyrządu, po wymianie sensora, po dłuższym przestoju, a także wtedy, gdy bump test wypadł negatywnie.

Bump test przed każdym użyciem to osobna sprawa i nie zastępuje kalibracji — sprawdza tylko, czy przyrząd w ogóle reaguje. Użytkownik może go wykonać samodzielnie po szkoleniu. Pomagamy ustalić harmonogram dla całej Waszej floty i przypominamy o terminach.

Kalibracja u Was na obiekcie czy w naszej stacji — co wybrać?

• Serwis wyjazdowy. Przyjeżdżamy na obiekt z gazami wzorcowymi i osprzętem. Sensowne przy większej liczbie przyrządów i przy detektorach stacjonarnych, których nie da się zdemontować.
• Serwis w laboratorium. Sprzęt przyjmujemy i odsyłamy kurierem z całej Polski. Tańsze przy pojedynczych przyrządach; przy większej partii możemy kalibrować partiami, żeby część floty została u Was w gotowości.

Szczegóły obu trybów opisaliśmy na stronie serwisu detektorów gazu.

Prowadzimy też wynajem detektorów gazów.

Co obejmuje adiustacja i kalibracja detektorów gazu?

• Kalibracja i adiustacja detektorów jedno- i wielogazowych (EX, O₂, H₂S, CO, PID/LZO i inne).
• Bump test — sprawdzenie reakcji czujnika i alarmu.
• Wymiana sensorów, filtrów, baterii i części eksploatacyjnych.
• Przeglądy okresowe, diagnostyka usterek i naprawy.
• Świadectwo lub protokół kalibracji do dokumentacji BHP.
• Atestacja sprzętu statkowego — stacja uznana przez Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni.

Ile kosztuje kalibracja detektora gazu?

Kalibracja od 220 zł netto za przyrząd. Cena zależy przede wszystkim od obsady sensorów — ostateczną podajemy po sprawdzeniu sprzętu. Wpływ mają:

• Liczba kanałów pomiarowych — detektor jednogazowy to jedna adiustacja, czterogazowy cztery, każda innym gazem wzorcowym.
• Rodzaj gazów — mieszaniny gazów egzotycznych kosztują więcej niż standardowa czterogazowa.
• Stan przyrządu — czy potrzebna jest wymiana sensora, filtrów, obudowy, czyszczenie obudowy albo naprawa.
• Liczba sztuk — przy większej partii cena jednostkowa spada.
• Tryb — wyjazd na obiekt kosztuje więcej niż przysłanie sprzętu do laboratorium.

Napiszcie, jakie macie przyrządy i ile sztuk — odeślemy konkretną wycenę.

Kto może wykonywać kalibrację detektorów gazu?

Odpowiedzialność za to, że detektor zadziała, zostaje po stronie pracodawcy — i dlatego warto wiedzieć, komu oddaje się sprzęt. O wartości adiustacji i kalibracji decydują cztery rzeczy, a żadnej z nich nie widać po przyrządzie odebranym z serwisu:

• Gaz wzorcowy ze świadectwem. Adiustacja jest tyle warta, ile gaz wzorcowy, do którego przyrząd dostrojono. Używamy atestowanych mieszanin sprowadzanych z Europy, dobieranych do konkretnej obsady sensorów — niewłaściwe parametry wzorca to zafałszowany pomiar na kolejne pół roku. Znaczenie ma nie tylko stężenie: gaz palny w powietrzu i ten sam gaz w azocie to dwa różne wzorce.
• Procedura i części producenta. Jesteśmy autoryzowanym partnerem serwisowym Honeywell (BW, RAE Systems) oraz autoryzowanym i wyłącznym partnerem serwisowym Bieler+Lang — mamy dostęp do oryginalnych sensorów, podzespołów i do procedur serwisowych dla konkretnych modeli urządzeń. Przy pozostałych markach pracujemy według dokumentacji producenta i na oryginalnych częściach.
• Zapis wskazań sprzed korekty. Ten punkt najczęściej znika z protokołu. Bez niego nie dowiecie się, czy przez ostatnie miesiące detektor ostrzegał, czy milczał — a po adiustacji tej informacji nie da się już odtworzyć, jeśli pamięć przyrządu została zatarta albo jest przepełniona.
• Dokument o wartości dowodowej. Świadectwo z wartościami przed i po, numerem przyrządu, datą wykonania i terminem następnej kalibracji. Zgodnie z normą dowód przeprowadzonej adiustacji musi zawierać dane spójności pomiarowej. To jest to, co pokazujecie inspektorowi i ubezpieczycielowi.

Pracujemy z detekcją gazów od 2003 roku. Przez naszą stację przechodzi ponad 3500 detektorów rocznie, a sprzęt podlegający nadzorowi morskiemu obsługujemy jako stacja atestacji uznana przez Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni.

Jakie marki detektorów i mierników kalibrujemy?

Autoryzowany serwis Honeywell (BW, RAE Systems) i Bieler+Lang; serwis i kalibracja również m.in. Dräger, GfG, MSA, WatchGas, Industrial Scientific, Crowcon, Analox, Scott Safety, SENSIT Technologies, Teledyne Oldham, Atler i Gazex. Sprzęt z całej Polski przyjmujemy i odsyłamy kurierem. Obsługujemy Gdynię, Gdańsk, Sopot, Rumię, Redę, Wejherowo, całe Trójmiasto i województwo pomorskie.

Gazy i butle kalibracyjne

Do kalibracji używamy certyfikowanych mieszanin wzorcowych ze świadectwem — i te same butle kalibracyjne możecie kupić u nas do własnych bump testów. W ofercie mamy mieszaniny czterogazowe (metan, tlen, tlenek węgla, siarkowodór) oraz gazy pojedyncze do sensorów specjalnych, w butlach od 34 do 110 litrów, razem z reduktorami i nasadkami kalibracyjnymi. Zobacz butlę z mieszaniną czterogazową 60 l. Przy doborze podpowiadamy, jaka mieszanina pasuje do Waszego modelu detektora — zła wartość wzorca to zafałszowana kalibracja.

Przegląd systemu detekcji gazu — osobna usługa

Kalibracja detektora i przegląd systemu detekcji to dwie różne rzeczy. Kalibracja dotyczy pojedynczego przyrządu. Przegląd obejmuje całą instalację i sprawdza, czy zadziała ona jako całość w momencie, w którym będzie potrzebna.

W zakres przeglądu wchodzą:

• głowice pomiarowe,
• centrala,
• urządzenia wykonawcze — na przykład wentylatory odsysające gazy,
• sygnalizatory alarmowe,
• sygnały wyjściowe sterujące innymi urządzeniami.

Przegląd zgodnie z prawem wykonuje się co najmniej raz w roku. Producenci bywają bardziej wymagający — GAZEX zaleca przegląd co trzy miesiące, inni co pół roku. Dokładny termin dla konkretnej instalacji wynika z dokumentacji techniczno-ruchowej producenta.

Przeglądy wykonujemy na obiekcie, niezależnie od tego, kto instalację dostarczył i zamontował. Najszybsza droga do wyceny to zdjęcie tabliczki znamionowej centrali i jednego modułu oraz informacja, ile jest punktów pomiarowych.

Kalibracja detektorów gazu w Gdyni, Trójmieście i wysyłkowo z całej Polski

Najkrótsza odpowiedź: z dowolnego miejsca w Polsce. Sprzęt przyjmujemy i odsyłamy kurierem, więc serwisowanie nie wymaga od Was wyjazdu — tak obsługujemy większość klientów spoza Pomorza. Dotyczy to tak samo detektorów jednogazowych, mierników wielogazowych, mierników LZO (PID) i eksplozymetrów: procedury, gazy wzorcowe i dokumenty są te same, różni się tylko liczba kanałów do zaadiustowania.

W Gdyni i na Pomorzu jesteśmy na miejscu. Stacja mieści się w Suchym Dworze, przy samej granicy Gdyni — sprzęt można przywieźć osobiście albo umówić dojazd serwisanta na obiekt. Obsługujemy Gdynię, Gdańsk, Sopot, Rumię, Redę, Wejherowo i całe województwo pomorskie. Przy portach, stoczniach i zakładach pracujących w ruchu ciągłym ma to znaczenie: przyrząd wraca tego samego albo następnego dnia, bez dwóch dni na kuriera w każdą stronę. Wykonujemy także serwisowanie w trybie ekspresowym, w wyższej cenie.

Stacja serwisowo-kalibracyjna mieści się w Suchym Dworze pod Gdynią i obsługuje Gdynię, Gdańsk, Sopot, Rumię, Redę, Wejherowo, całe Trójmiasto i województwo pomorskie — tu dojeżdżamy na obiekty stacjonarnych systemów detekcji gazów. Poza Pomorzem pracujemy w dwóch trybach: sprzęt przyjmujemy i odsyłamy kurierem z całej Polski, a przy większych flotach i przy detektorach stacjonarnych, których nie da się zdemontować, umawiamy wyjazd — realizowaliśmy kalibracje m.in. na Mazowszu, w Wielkopolsce, na Śląsku i w Małopolsce. Napiszcie, gdzie jest sprzęt i ile go jest, a powiemy, który tryb będzie tańszy.

Czy dostanę sprzęt zastępczy na czas kalibracji?

Jeśli przyrząd jest potrzebny na obiekcie codziennie, na czas serwisowania wydajemy sprzęt zastępczy — wypożyczalnia detektorów gazu — 35 zł netto za dobę za przyrząd jednogazowy, 50 zł za wielogazowy i 65 zł za detektor z pompką. Sprzęt wydajemy skalibrowany i ze świadectwem.

Najczęstsze pytania o kalibrację detektorów gazu

W ścisłym znaczeniu kalibracja to nie to samo co adiustacja. Kalibracja — nazywana też bump testem albo testem udarowym — polega na sprawdzeniu wskazań i wykonuje ją użytkownik przed pomiarami. Jeśli w zakładzie pracuje się na dwie lub trzy zmiany, każda zmiana przed rozpoczęciem pomiarów wykonuje własny test gazem.

Czy kalibracja detektora gazu jest obowiązkowa?

Przepisy BHP wymagają, żeby środki ochrony były sprawne i żeby dało się to wykazać. W praktyce oznacza to udokumentowaną kalibrację w odstępach wynikających z dokumentacji producenta i oceny ryzyka na stanowisku. Przy sprzęcie statkowym dochodzi wymóg atestacji.

Czy mogę skalibrować detektor gazu sam?

Bump test, czyli kalibrację, może wykonać użytkownik — wystarczy gaz wzorcowy z reduktorem i nasadka, a w zakładach wyposażonych w automatyczną stację dokującą, na przykład IntelliDoX, robi się to rutynowo. Serwis daje co innego: atestowane mieszaniny dobrane do konkretnej obsady sensorów, procedury fabryczne i części producenta, ocenę stanu obudowy zgodnie z dyrektywą ATEX, zapis wskazań sprzed korekty oraz świadectwo adiustacji z danymi spójności pomiarowej — dokument, który pokazuje się inspektorowi.

Co, jeśli detektor nie przejdzie kalibracji?

Wówczas wymagana jest naprawa i adiustacja. Najczęściej wystarcza wymiana sensora — sensory mają ograniczoną żywotność, niektóre 2–3 lata, inne 4–5 lat, i po tym czasie przestają dać się wyregulować. Oprócz sensorów wymienia się filtry przeciwpyłowe, pojedyncze albo zespolone, a w detektorach Dräger całą część obudowy.

Ile kosztuje kalibracja detektora gazu?

Od 220 zł netto za przyrząd. Cena zależy przede wszystkim od obsady sensorów, a także od liczby przyrządów i stanu sprzętu — wycenę odsyłamy po sprawdzeniu, co dokładnie macie do wykonania.

Ile trwa adiustacja i kalibracja detektora gazu?

Sama procedura to około 60 minut na przyrząd. Czas realizacji zależy od kolejki i od tego, czy potrzebne są części — ustalamy go przy przyjęciu sprzętu.

Gdzie skalibrować detektor gazu?

W stacji serwisowo-kalibracyjnej dysponującej certyfikowanymi gazami wzorcowymi do Waszej obsady sensorów. Nasza mieści się w Suchym Dworze pod Gdynią — sprzęt przyjmujemy i odsyłamy kurierem z całej Polski, a na Pomorzu oraz przy większych flotach dojeżdżamy na obiekt. Samodzielnie wykonacie bump test; pełnej adiustacji ze świadectwem — nie.

Gdzie skalibrować miernik wielogazowy?

Tam samo, gdzie jednogazowy — miejsce się nie zmienia, zmienia się nakład. Miernik czterogazowy to od czterech do siedmiu osobnych adiustacji, każda innym gazem wzorcowym, więc trwa dłużej i kosztuje więcej niż detektor jednogazowy. Adiustujemy i kalibrujemy mierniki wielogazowe wszystkich marek z naszej oferty, łącznie z miernikami LZO (PID) i eksplozymetrami gazów palnych.

Jak przeprowadzić kalibrację detektora gazu?

Procedura ma siedem kroków: oględziny i sprawdzenie stanu, test funkcjonalny na starych ustawieniach, zerowanie w czystym powietrzu, adiustacja gazem wzorcowym osobno dla każdego kanału, sprawdzenie progów i alarmów, kontrola po adiustacji oraz dokument. Najważniejszy jest krok drugi — bez zapisu wskazań sprzed korekty nie da się już ustalić, czy przyrząd przez ostatnie miesiące ostrzegał prawidłowo.

Jak kalibrować czujnik wielogazowy?

Każdy kanał osobno, właściwym wzorcem gazowym. Tlen, gazy palne, tlenek węgla i siarkowodór wymagają różnych mieszanin, a sensor na podczerwień innego wzorca niż katalityczny. Standardową obsadę pokrywa mieszanina czterogazowa; do sensorów specjalnych potrzebne są gazy pojedyncze. Niewłaściwa wartość wzorca to zafałszowana adiustacja — dlatego dobieramy mieszaninę do konkretnego modelu.

Czy dostanę świadectwo kalibracji?

Tak. Świadectwo adiustacji lub kalibracji albo protokół z wartościami przed i po, numerem przyrządu, datą wykonania i terminem następnej. To jest to, co pokazujecie inspektorowi.

Czy detektory gazu podlegają legalizacji?

Nie. Producenci detektorów gazu nie stawiają takiego wymogu. Obowiązkiem pracodawcy jest utrzymać sprzęt sprawny i móc to wykazać — służy temu regularna adiustacja z dokumentem, a nie legalizacja.

Czy wystawiacie świadectwo wzorcowania?

Nie, i świadomie nie używamy tego określenia. Świadectwo wzorcowania wystawia laboratorium akredytowane po pomiarze wielopunktowym w całym zakresie, i tylko dla części gazów, na przykład dla tlenku węgla. Przy detektorach gazu producenci zalecają adiustację w punkcie zerowym i SPAN — po jej wykonaniu wystawiamy świadectwo adiustacji z wartościami przed i po, numerem przyrządu i terminem następnej obsługi.

Czym jest przegląd systemu detekcji gazu i jak często go robić?

To osobna usługa od kalibracji pojedynczego detektora. Obejmuje całą instalację: głowice pomiarowe, centralę sterującą, urządzenia wykonawcze w zakresie sterowania (na przykład wentylatory odsysające gazy), sygnalizatory alarmowe oraz sygnały wyjściowe sterujące innymi urządzeniami. Przegląd zgodnie z prawem wykonuje się co najmniej raz w roku, a producenci zalecają częściej — GAZEX co trzy miesiące, inni co pół roku. Dokładny termin dla konkretnej instalacji wynika z dokumentacji techniczno-ruchowej producenta.

Więcej o tym, jak wygląda serwis krok po kroku, napisaliśmy w artykule jak wygląda profesjonalny serwis i kalibracja detektora gazu. Potrzebny gaz wzorcowy również mamy w ofercie.

SERWIS DETEKTORÓW GAZU

Zobacz różnicę, jaką daje profesjonalna obsługa.

Przesuń wskaźnik, aby porównać dwa przykładowe egzemplarze: urządzenie wymagające diagnostyki oraz urządzenie po wykonaniu właściwych czynności serwisowych.

Materiał porównawczy — fotografie przedstawiają dwa różne modele detektorów.

PRZYKŁAD: PRZED

PRZYKŁAD: PO

↔

01 OGLĘDZINY02 CZYSZCZENIE03 TEST FUNKCJONALNY04 KALIBRACJA / ADIUSTACJA*05 KONTROLA KOŃCOWA

01

Mały element.
Istotna rola.

Stan filtra może wpływać na dopływ próbki do sensorów. O potrzebie wymiany decyduje ocena zgodna z instrukcją urządzenia.

PRZED

PO

123

02

Wnętrze pod kontrolą.

Wybierz punkt na zdjęciu

Poznaj elementy uwzględniane podczas diagnostyki.

03

Reakcję potwierdza gaz wzorcowy.

Test funkcjonalny sprawdza reakcję urządzenia na gaz wzorcowy. Poniżej prawdziwe nagranie z naszego stanowiska serwisowego — od podłączenia gazu po wynik „TEST OK”. Kalibracja i adiustacja są odrębnymi czynnościami wykonywanymi zgodnie z procedurą producenta.

Pełne stanowisko testowe

Nagranie z naszego serwisu

* Zakres czynności zależy od typu urządzenia, zaleceń producenta oraz wyniku wstępnej diagnostyki. Moduł ma charakter informacyjny.