Piąty kanał kosztuje przy zakupie i kosztuje co roku przy kalibracji. Czasem jest niezbędny, a czasem jest wydatkiem, który nic nie wnosi. Różnica sprowadza się do jednego pytania: czy gaz, którego szukacie, w ogóle da się zmierzyć czwórką.
Co mierzy detektor 4-gazowy
Standardowy zestaw jest od lat ten sam i nie bez powodu — odpowiada czterem najczęstszym zagrożeniom w przestrzeni zamkniętej:
- gazy palne w zakresie 0–100 % DGW — ryzyko wybuchu
- tlen — zarówno niedobór, jak i nadmiar
- tlenek węgla — bezwonny i bezbarwny
- siarkowodór — poraża węch przy wysokich stężeniach
Ten komplet jest standardem przy wejściu do przestrzeni zamkniętej. Dla większości zakładów w Polsce jest to komplet wystarczający i na nim kończy się dyskusja.
Czym bywa piąty gaz
| Piąty kanał | Kiedy ma sens |
|---|---|
| CO₂ (sensor NDIR) | browary, fermentacja, silosy, serwerownie z gaszeniem CO₂, statki |
| LZO / PID | lakiernie, drukarnie, rozpuszczalniki, prace w rafinerii |
| NH₃ | chłodnictwo amoniakalne, mleczarnie, oczyszczalnie |
| SO₂ · NO₂ · Cl₂ · HCN | chemia, energetyka, uzdatnianie wody, baseny |
Dwutlenek węgla — tu czwórka nie wystarczy
To najważniejszy przypadek, bo bywa źródłem groźnego nieporozumienia. Standardowy detektor 4-gazowy nie mierzy CO₂ — i nie da się go „dołożyć" jak zwykłego sensora. Dwutlenek węgla wymaga pomiaru w podczerwieni (NDIR), czyli innej techniki niż elektrochemiczne ogniwa CO i H₂S.
Dlatego przyrząd mierzący CO₂ to zawsze konstrukcja 5- lub 6-gazowa albo dedykowany jednogazowy. Więcej: detektor dwutlenku węgla.
Statki — tu piątka jest wymagana
Na jednostkach morskich obowiązuje inny standard. Do wejścia w przestrzeń zamkniętą na statku wymagany jest detektor pięciogazowy z certyfikatem MED: poza tlenem, gazami palnymi, tlenkiem węgla i siarkowodorem mierzy także dwutlenek węgla.
Certyfikat MED, czyli znak steru okrętowego, to osobne dopuszczenie — nie zastępuje go ani ATEX, ani deklaracja producenta. Jesteśmy stacją atestacji uznaną przez Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni, więc taki sprzęt obsługujemy u siebie.
Ile kosztuje piąty kanał
Nie tylko przy zakupie. Każdy dodatkowy sensor to:
- droższa kalibracja — potrzebna mieszanka wzorcowa obejmująca ten gaz, a mieszanki pięcioskładnikowe kosztują więcej niż czterogazowe
- kolejny element do wymiany — sensory mają własną żywotność i nie wymieniają się wszystkie naraz
- krótszy czas pracy — przy sensorach IR i PID różnica jest odczuwalna
Jeżeli piąty gaz w zakładzie nie występuje, przez całe życie przyrządu płacicie za kanał, który zawsze pokazuje zero.
Jak rozstrzygnąć — trzy pytania
- Jakie substancje są w instalacji? Nie „co może się zdarzyć", tylko co realnie jest w rurach, zbiornikach i procesie.
- Czy któraś z nich wymaga innej techniki pomiaru? CO₂ — NDIR, rozpuszczalniki — PID. Tego nie da się obejść.
- Czy to zagrożenie stałe, czy jednorazowe? Przy jednorazowym rozsądniejszy bywa wynajem albo osobny przyrząd jednogazowy niż piąty kanał w każdym detektorze floty.
Przy flocie kilkunastu przyrządów często najlepiej wychodzi rozwiązanie mieszane: czwórki dla wszystkich i jedna lub dwie piątki dla brygady, która wchodzi w miejsca szczególne.
Co mamy w ofercie
Czterogazowe: Honeywell GasAlertMicroClip XL / X3, MSA ALTAIR 4XR, GfG Microtector II G450.
Pięcio- i sześciogazowe: Dräger X-am 5000, X-am 5600, MSA ALTAIR 5X z PID, GfG Microtector II G460, Honeywell MultiRAE Lite.
Nie musicie rozstrzygać tego sami — napiszcie, jakie substancje są w instalacji, a dobierzemy konfigurację.
Najczęstsze pytania
Czy detektor 4-gazowy wykryje dwutlenek węgla?
Nie. CO₂ wymaga sensora NDIR, którego w standardowej czwórce nie ma. Potrzebny jest przyrząd 5- lub 6-gazowy albo dedykowany jednogazowy.
Czy można dołożyć piąty sensor do posiadanego detektora?
Tylko jeśli producent przewidział wolne gniazdo i obsługę danego gazu w tym modelu. Napiszcie, jaki macie przyrząd — sprawdzimy w dokumentacji.
Jaki detektor jest wymagany na statku?
Pięciogazowy z certyfikatem MED, mierzący CO₂ obok tlenu, gazów palnych, CO i H₂S.
Czy piątka kalibruje się tak samo często jak czwórka?
Tak samo często, ale drożej — potrzebna jest mieszanka wzorcowa obejmująca wszystkie mierzone gazy.