Pytanie wraca przy prawie każdym doborze. Odpowiedź jest krótsza, niż się wydaje: pompka nie służy do lepszego pomiaru, tylko do pomiaru w miejscu, w którym nie ma człowieka. Jeżeli nie musicie mierzyć na odległość — dyfuzyjny wystarczy i będzie tańszy w utrzymaniu.
Na czym polega różnica
Detektor dyfuzyjny czeka, aż gaz sam dotrze do sensorów. Powietrze wnika przez otwory w obudowie, a przyrząd mierzy to, co jest dookoła niego. Żeby zmierzył atmosferę w zbiorniku, musi być w tym zbiorniku.
Detektor z pompką ma wbudowaną pompę, która zasysa próbkę przez wąż i sondę. Przyrząd zostaje w ręku, a mierzona jest atmosfera tam, gdzie sięga koniec węża — kilka metrów niżej, za drzwiami, w kanale.
Kiedy pompka jest konieczna
Odpowiedź sprowadza się do jednego zdania: gdy trzeba zmierzyć, zanim ktoś wejdzie.
- Przestrzenie zamknięte — zbiorniki, studzienki, kanały, komory, ładownie, silosy. Próbkę pobiera się na kilku głębokościach, bo gazy rozkładają się warstwami: siarkowodór i dwutlenek węgla przy dnie, amoniak pod stropem.
- Pomieszczenia po zdarzeniu — pożar, wyciek, awaria instalacji. Wchodzi się dopiero po pomiarze.
- Kanały i rurociągi — tam, gdzie interesuje nas to, co płynie w środku, a nie powietrze obok.
- Kontrola szczelności — sondą wzdłuż połączeń, kołnierzy, zaworów.
W przypadku wejścia do przestrzeni zamkniętej to nie jest wygoda, tylko warunek bezpiecznego wejścia. Pomiar z poziomu włazu nic nie mówi o tym, co jest trzy metry niżej.
Kiedy dyfuzyjny w zupełności wystarczy
- Ochrona osobista w ruchu — detektor przypięty do pasa albo szelek, chroniący człowieka tam, gdzie akurat jest.
- Praca stała na stanowisku — hala, warsztat, maszynownia.
- Nadzór nad pracą innych — asekuracja przy wejściu, gdy ktoś już zmierzył i wszedł.
W tych zastosowaniach pompka nic nie wnosi, a kosztuje — i to na kilku poziomach.
Co pompka kosztuje w eksploatacji
| Dyfuzyjny | Z pompką | |
|---|---|---|
| Pomiar na odległość | nie | tak, przez wąż i sondę |
| Czas pracy na ładowaniu | dłuższy | krótszy — pompa pobiera prąd |
| Części zużywalne | sensory | sensory + filtr, wąż, uszczelki |
| Masa i gabaryt | mniejszy | większy |
| Czas odpowiedzi | natychmiastowy | + czas zasysania przez wąż |
| Serwis | prostszy | dochodzi kontrola szczelności toru |
Najczęściej pomijana pozycja to filtr na wlocie. Zatkany albo zawilgocony filtr zmienia przepływ, a przyrząd sygnalizuje błąd pompy — albo, gorzej, zaniża wskazania. To element do regularnej wymiany, nie na całe życie przyrządu.
Czas zasysania — najczęstszy błąd przy pomiarze
Pomiędzy zanurzeniem sondy a wiarygodnym odczytem mija czas potrzebny na przejście próbki przez cały wąż. Im dłuższy wąż, tym dłużej. Producent podaje tę wartość w instrukcji, zwykle w sekundach na metr.
Odczytanie wskazania za wcześnie jest niebezpieczniejsze niż brak pomiaru, bo daje fałszywe poczucie, że w środku jest czysto. Zasada jest prosta: zanurzyć sondę, odczekać czas podany przez producenta, dopiero potem patrzeć na wyświetlacz — i zrobić to na każdej głębokości osobno.
Osobny przypadek to amoniak. Przywiera do ścianek przewodu, więc stosuje się możliwie krótkie węże, a czas odpowiedzi i tak jest dłuższy niż przy innych gazach.
Rozwiązanie pośrednie
Część przyrządów dyfuzyjnych przyjmuje pompkę ręczną z sondą — gumowa gruszka, którą przetłacza się próbkę. To rozwiązanie do sporadycznego pomiaru na odległość: tańsze niż detektor z pompką, ale wolniejsze i wymagające, żeby ktoś tę gruszkę ściskał określoną liczbę razy. Do codziennych wejść się nie nadaje, do jednego pomiaru w miesiącu — owszem.
Co mamy w ofercie
Z pompką: Honeywell GasAlertMax XT II, Dräger X-am 8000 (do 7 gazów, PID), Honeywell QRAE 3, Honeywell MultiRAE Lite.
Dyfuzyjne: cała kategoria detektorów wielogazowych i jednogazowych.
Jeśli pompka jest potrzebna raz na kwartał, przy postoju remontowym — rozsądniejszy bywa wynajem detektora z pompką niż zakup.
Najczęstsze pytania
Czy detektor z pompką mierzy dokładniej?
Nie. Dokładność zależy od sensora i kalibracji, nie od sposobu podania próbki. Pompka zmienia tylko to, gdzie pomiar jest wykonywany.
Czy można dokupić pompkę do posiadanego detektora?
Zależy od modelu. Część przyrządów ma wersję z pompką jako osobny wariant fabryczny, część przyjmuje pompkę ręczną z sondą. Napiszcie, jaki macie model — sprawdzimy.
Jak długo czekać na odczyt przy pomiarze sondą?
Tyle, ile podaje instrukcja przyrządu dla danej długości węża. Odczyt przed upływem tego czasu jest niewiarygodny.
Czy pompka wymaga osobnej kalibracji?
Kalibruje się sensory, nie pompkę. Przy przeglądzie sprawdza się natomiast szczelność całego toru — węża, sondy i uszczelek — bo nieszczelność zasysa czyste powietrze i zaniża wynik.